Լեզվի կոմիտե. տուգանքներից՝ լեզվի նկատմամբ սիրո ձևավորում


Հայոց լեզվի կարգավիճակի, պաշտպանության անհրաժեշտության, լեզվի նկատմամբ ոտնձգությունների կանխման ու հարակից այլ հարցերը տարիներ շարունակ բարձրացվել, բայց պատասխաններ չեն ստացել: Ի՞նչ է փոխվել նոր՝ հետհեղափոխական իրականության մեջ, արդյո՞ք երկրի ընդհանուր մթնոլորտը, պետական նոր քաղաքականությունը ավելի բարենպաստ պայմաններ են ստեղծում հայերենի զարգացման խնդիրների լուծման համար: Այս հարցերի Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է լեզվաբան, ՀՀ ԿԳՆ լեզվի կոմիտեի նախագահ Դավիթ Գյուրջինյանի հետ:

Պատմության դասագիրքը` որպես իշխանության լեգիտիմացման միջոց


Պատմության դասագրքերը կարևոր դեր ունեն հանրույթի պատմական գիտակցության ձևավորման գործում: Լինելով պետության կողմից պատվիրվող և ֆինանսավորվող գիրք՝ դասագիրքն անխուսափելիորեն ընկալվում է նաև որպես իշխանության քարոզչական գործիք, գաղափարախոսական պայքարի դաշտ և այլն: Ինչո՞ւ է այդպես, ինչպե՞ս է մասնավորապես հայոց պատմության դասագրքերում արտացոլվել Հայաստանի առաջին հանրապետութայն պատմությունը: Այս հարցերի մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է պատմաբան Սմբատ Հովհաննիսյանի հետ:

Կյանքն Առաջին հանրապետությունում. քաղաքականություն, մշակույթ, կենցաղ


Ինչպիսի՞ն էր կյանքը Հայաստանի առաջին հանրապետությունում, ինչպե՞ս էին ապրում մարդիկ, ի՞նչ ֆիլմեր ու ներկայացումներ էին դիտում, զարգանու՞մ էր արվեստը, ի՞նչ գրողներ կային: Ինչպիսի՞ն էին կուսակցությունների հարաբերությունները, եկեղեցի-պետություն հարաբերությունները: Այս հարցերի պատասխանները պատմության դասագրքերում դժվար է գտնել: Առաջին հանրապետության մշակույթի, կենցաղի ու քաղաքականության մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է պատմաբան Համո Սուքիասյանի հետ:

Առաջին հանրապետության պատմությունը. փաստերի խեղաթյուրումից մինչև ակադեմիական ուսումնասիրություն


Հայաստանի առաջին հանրապետության պատմության ուսումնասիրությունը զարգացման մի քանի փուլ է անցել: Կախված քաղաքական օրակարգից, արխիվային նյութերի հասանելիությունից և ուսումնասիրողների քաղաքական ու գիտական կողմնորոշումներից, տարբեր ժամանակներում այն տարբեր կերպ է ներկայացվել, ինչն էլ անդրադարձել է Հայաստանի հանրապետության նկատմամբ հանրային պատկերացումների ձևավորման վրա: Ի՞նչ և ինչպե՞ս գիտենք մենք հայոց պատմության այս կարևոր շրջանի մասին, որքանո՞վ և ինչպե՞ս է հետանկախության շրջանի պատմագիտությունն անդրադարձել Առաջին հանրապետության պատմությանը: Այս հարցերի մասին  Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է պատմաբան Համո Սուքիասյանի հետ:

Կրթական նոր միջավայր. նախադրյալներ ու խնդիրներ


Կրթության բարեփոխումների իրականացումը պայմանավորված է կրթության նպատակների ճշգրտմամբ, ուսուցման նկատմամբ հանրության վերաբերմունքի փոփոխությամբ և օրենսդրական բարենպաստ դաշտի ստեղծմամբ: Ինչպե՞ս և ի՞նչ ժամկետներում է հնարավոր ապահովել այս պայմանները և ովքե՞ր կարող են իրականացնել այս փոփոխությունները: Այս հարցերի մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանի հետ:

Նոր իրականությունն ու կրթական բարեփոխումների տեսլականը


Կրթության ոլորտում բազմաթիվ խնդիրներ կան՝ սկսած կոռուպցիայից, վերջացրած կրթական նոր ծրագրերի ներդրման անհրաժեշտությամբ, ընդհանրապես կրթության նպատակների ճշգրտմամբ, որոնք անհապաղ լուծումներ են պահանջում: Պատրա՞ստ են արդյոք ոլորտի պատասխանատուներն ու համակարգը բարեփոխումների, ինչպե՞ս կարող է և պետք է փոխվի կրթությունը Հայաստանում: Այս հարցերի մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է կրթության փորձագետ Սերոբ Խաչատրյանի հետ:

Ընդվզման ցասումից՝ ստեղծարար ներշնչանք


Համաժողովրդական շարժումն, ի թիվս այլ ձեռքբերումների, ծնունդ տվեց ստեղծարար մեծ ուժի: Ինչպե՞ս է հնարավոր ընդվզման էներգիան փոխակերպել ստեղծարար ուժի ու ներշնչման, ի՞նչ կտա այս շարժումը հայ ժամանակակից արվեստին, ընդհանրապես մեր մշակությաին իրականությանը: Այս հարցերի մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է քանդակագործ Մամիկոն Ենգիբարյանի հետ:

Քաղաքացիական ընդվզումից՝ քաղաքացիական գիտակցություն


Ի՞նչ արդյունքներ ու հետևանքներ կարող է ունենալ համաժողովրդական շարժումը: Ի՞նչ ձեռքբերումներ են արդեն տեսանելի, ինչպե՞ս փոխակերպել ընդվզման ուժը քաղաքացիական գիտակցության: Այս հարցերի մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է ազգագրագետ Մխիթար Գաբրիելյանի հետ:

Ցանցային շարժում


Հայաստանում ծավալվող համաժողովրդական շարժումը դեռևս հանգուցալուծման չի հասել, սակայն արդեն ակնհայտ է, որ այն նոր է ու բացառիկ է իր ծավալներով, կիրառվող միջոցներով, նշանային համակարգով ու ազդեցությամբ: Ինչպիսի՞ն է ցանցային շարժումը, ինչպե՞ս այն ծնվեց և ի՞նչ բնութագրիչներով է տարբերվում նախորդող նմանատիպ դրսևորումներից: Այս հարցերի մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է ազգագրագետ Մխիթար Գաբրիելյանի հետ:

Ցեղասպանագիտությունն ու քաղաքականությունը


Այսօր Հայոց ցեղասպանության մասին խոսելիս առաջին հերթին կարևորվում է դրա քաղաքական բաղադրիչը՝ միջազգային ճանաչումը, ժխտման դեմ օրենքների ընդունումը և այլն: Ընդ որում, հանրային գիտակցության մեջ այս հարցերի լուծումն առաջին հերթին կապվում է միջազգային քաղաքական օրակարգի, Թուրքիայի հետ հարաբերություների հետ: Սա բնական է, քանի որ ցեղասպանությունը քաղաքական հանցագործություն է: Ավելի քիչ անդրադարձ է կատարվում ցեղասպանագիտությանը, որը կարևոր նշանակություն է ունեցել և ունի ցեղասպանության միջազգային ճանաչման, նմանատիպ հանցագործությունների կանխարգելման գործում: Արդի ցեղասպանագիտության խնդիրերի, ուղղությունների և նշանակության մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է ցեղասպանագետ Սուրեն Մանուկյանի հետ:

Ժամանակակից թանգարան. ինչո՞ւ և ինչպե՞ս


Ժամանակակից աշխարհում փոխվում է նաև թանգարանի ընկալումը: Դրանք չեն ընկալվում միայն որպես պատմական ու մշակութային ցուցանմուշների պահպանության, ցուցադրության ու ուսումնասիրության վայր, այլև հավակնում են ավելի մեծ սոցիալական ու մշակութային գործառնականության: Որքանո՞վ է այս մոտեցումն արդարացված, որքանո՞վ  են հայաստանյան թանգարանները պատրաստ ու բաց փոփոխությունների առջև, ի՞նչ է անհրաժեշտ թանգարանների զարգացման համար: Այս հարցերի մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարանի տնօրեն Կարո Վարդանյանի հետ:

Կինոարտադրության զարգացման հեռանկարներն ու խութերը


Կինոգործիչները բարձրաձայնում են հայկական կինոյի յուրահատուկ տեսակի բացակայության և դրա ստեղծման անհրաժեշտության մասին: Ի՞նչ միջոցներով պետք է խթանել հայկական կինոյի զարգացումը, ինչո՞վ կարող է հայկական կինոարտադրությունը հետաքրքիր դառնալ ներդրողների համար, ինչու՞ չկա կինոարտադրության զարգացման ծրագիր: Այս հարցերի մասին Հայկ Համբարձումյանը զրուցել է պրոդյուսեր Մելիք Կարապետյանի հետ: