Եկեղեցին կհաղթահարի նաև այս ճգնաժամը


Շիրակի թեմի առաջնորդ Միքայել եպիսկոպոս Աջապահյանի գնահատմամբ, «Նոր Հայաստան, նոր հայրապետ» շարժումը սկսվել է հերձվածի հատկանիշներով և վերածվում է աղանդի։ Վերջնական որակումը, սակայն, կարող է տալ միայն եկեղեցական բարձրագույն իշխանությունը։ «Հայ եկեղեցին կհաղթահարի նաև այս ճգնաժամը։ Բայց մենք չենք ուզում, որ դա լինի խզման, կորստյան գնով։ Մենք ուզում ենք այս ճգնաժամը հաղթահարել իրենց հետ միասին»։ 

Հակականոնական խնդիրներ, եկեղեցու բարենորոգումներ


Մայր Աթոռի միաբանական ժողովը հայտարարել է, որ որոշել է դիմել Ամենայն հայոց կաթողիկոսին՝ Կորյուն աբեղա Առաքելյանի հակականոնական և հակաեկեղեցական ընթացքը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի կարգապահական հանձնախմբում քննության առնելու համար: Միաբանական ժողովը պարզաբանել է, որ Պատարագի թափորի ընթացքը խոչընդոտելը և եկեղեցում աղոթական մթնոլորտը խաթարելը վիրավորում է բազմաթիվ հավատացյալների հոգևոր զգացումները: «Տարբերակ» հաղորդաշարի տաղավարային քննարկումն անդրադառնում է բարոյաէթիկական ու հակականոնական խնդիրներին, որոնք առաջ են եկել վերջին օրերին տեղի ունեցող բողոքի ակցիաների հետևանքով: 

Բացահայտումների ժամանակը


Վերջին օրերին սոցիալական ցանցերում և առցանց մամուլի էջերում պտտվում են բողոքի կոչեր՝ հասցեագրված Հայ եկեղեցուն, Մայր Աթոռի միաբանությանը և Ամենայն հայոց կաթողիկոսին: Համացանցում հրապարակված մի քանի բողոք-նամակի հեղինակները նախորդ տարիներին կարգալույծ արված հոգևորականներ են, որոնք իրենց խնդիրների լուծման համար առաջարկել են նաև բողոքի երթ անցկացնել: Մայր Աթոռի ինչպես առանձին միաբաններ, այնպես էլ ընդհանուր միաբանությունը, հանդես են  եկել  նամակներով և տեսաուղերձներով, որոնցում առաջարկում են խնդիրները լուծել եկեղեցում ընդունված կարգին համապատասխան: Ինչո՞ւ է առաջացել բողոքի այս մարտավարության անհրաժեշտությունը և ի՞նչ կապ ունեն այդ զարգացումները թավշյա հեղափոխության համատեքստի հետ: Քննարկում են Մայր Աթոռի տեղեկատվական համակարգի տնօրեն Վահրամ քահանա Մելիքյանը և լրագրող Արա Գալոյանը:

Չկրկնել անցյալի սխալները


Թավշյա հեղափոխությունից հետո երկրի օրենսդիր և գործադիր իշխանությունների հարաբերություններում ստեղծվել է մի իրավիճակ, որի առանձին դրվագներ հիշեցնում են Հայաստանի առաջին հանրապետության խորհրդարանի և կառավարության  հարաբերությունները: Առաջին և երրորդ հանրապետությունների քաղաքական համակարգը խոցելի է հատկապես մենիշխանության ձգտումների տեսանկյունից: Այս պահին երկրում մեծ ակնկալիքներ կան նոր ընտրություններից և այդ ընտրություններում ժողովրդի դրսևորելիք հասունությունից: Ի՞նչ պետք է իմանալ անցյալի մասին, որպեսզի ապագան ավելի ապահով լինի:  

Մենք և կայուն ժողովրդավարությունը


Փորձագետների գնահատմամբ, հայաստանյան հեղափոխությունը չի կարող ավարտված համարվել, մինչև չհասնի կայուն ժողովրդավարական հանգրվանի: Ի՞նչպես  ճանաչել ու տարբերել իրական ժողովրդավարությունը, ինչպե՞ս հասնել կայուն ժողովրդավարության, արդյո՞ք հանրության մեջ գիտակցված ու պահանջված են ժողովրդավարական արժեքները: Եվ վերջապես, ինչպե՞ս խուսափել քաղաքական համակարգի վտանգավոր շրջադարձերից: Զրուցում են Կրթական քաղաքացիական նախաձեռնության անդամ Լուսինե Խառատյանը և քաղաքական վերլուծաբան Էդգար Վարդանյանը: 

Իշխանութուն-հանրություն կապը հեղափոխությունից հետո


Հանրության ընկալման մեջ գրեթե անկասկած է, որ հայաստանյան ներկա   փոփոխությունների հեղինակը ժողովուրդն է: Հետևաբար, յուրաքանչյուրը ձգտում է իր ներդրումն ունենալ նաև իշխանափոխությանը հաջորդող գործընթացներում։ Պահանջված կլինի՞այսուհետ քաղաքացու ներդրումը, որն այդքան գնահատվում էր հեղափոխության թեժ օրերին: Ինչպիսի՞ն է իշխանություն-հանրություն կապը և ի՞նչ ներուժ ունի նրանց հաղորդակցության ներկա ձևը սոցիալական կառուցվածքների փոփոխության առումով: Քննարկում են հասարակագետ Ժաննա Անդրեասյանը և արձակագիր Հովհաննես Երանյանը:

Արդարությունն ու հավասարությունը՝ հեղափոխությունից հետո


Հեղափոխական շարժման հիմնական պահանջներն էին՝ արդարություն, հավասարություն, ազատություն, ինքնիշխանություն։ Դրանք իրացնելու ի՞նչ հենարան ունենք պետական ու հասարակական մակարդակում։ Ի՞նչ է նշանակում հանրային շահ, ինչպե՞ս ներդաշնակեցնել աձնական ու հանրային շահը։ Քննարկում են քաղաքական տեսաբան Նաիրա Խաչատրյանը և մշակութաբան Համլետ Մելքումյանը: 

Պետական խորհրդանշանները՝ հեղափոխական միջավայրում


«Քայլ արա» շարժման օրերին քաղաքացիական ակտիվության կարևոր ուղեկից էին պետական խորհրդանշանները: Ազգային դրոշի գույներով ներկված են մարդկանց դեմքերը, հագուստը, մեքենաները։ Պետական խորհրդանշանները միայն տարբերանշան են, թե՞ ենթարկվում են խորքային վերարժևորման։ Զրուցում են ազգագրագետ Արսեն Հակոբյանը և սոցիոլոգ Արթուր Աթանեսյանը: 

Հրապարակում կրթվող հասարակությունը


«Քայլ արա» շարժումը զանգվածային հավաքների տարբեր հարթակներում քաղաքացու կրթելու, կրթվելու և ինքնակրթվելու այնպիսի դաշտ բացեց, որին կնախանձեր ցանկացած կրթական հաստատություն: Հանրությունը քաղաքականապես, մշակութային, բարոյական ու էթիկական առումներով  հասունանում է ժամ առ ժամ: Որտե՞ղ սկզբնավորվեցին փոփոխությունները:   

Հեղափոխվող հասարակություն


Ապրիլյան ընդվզում, թե՞ հեղափոխություն: Ինչպես էլ «Քայլ արա» շարժումը մտնի պատմության մեջ, նրա բաղադրիչներից մեկը ժողովրդական լինելն է: Փորձագիտական գնահատականներով, սա անկախ Հայաստանի պատմության մեջ հասարակական մոբիլիզացիայի այնպիսի օրինակ է, որը նաև հընթացս է փոխում հասարակության քաղաքացիական գիտակցությունը՝ նոր կողմերից բացահայտելով սեփական տեսակը:       

Որդեգիր և խնամակալ ընտանիքների խնդիրները


Սոցիալական ի՞նչ ծառայություններ են մատուցվում այլընտրանքային խնամք իրականացնող՝ որդեգիր, խնամակալ և խնամատար ընտանիքներին Հայաստանում: Ի՞նչ են հիմնականում ակնկալում այդ ընտանիքները: Ի՞նչ խնդիրներ է հարուցում տարբերակված մոտեցումը այդ ընտանիքներին և ինչ դաժվարություններ են առաջ գալիս հաշվառման բացակայության պատճառով: Երեխաների պաշտպանության ցանցի և  Խնամատար ծնողների ասոցիացիայի հետազոտությունը ներկայացնում են սոցիոլոգներ Միրա Անտոնյանը և Քնարիկ Գարանֆիլյանը: 

Եկեղեցի-պետություն. հարթ ու կնճռոտ հարաբերություններ


1918թ.-ի ապրիլի 4-ի նամակում Գևորգ եպիսկոպոս Չորեքչյանը Գևորգ Սուրենյանց կաթողիկոսին հայտնում է գեներալ Նազարբեկյանի և իր հանդիպման մանրամասները։ Գեներալը եպիսկոպոսին պատմում է, որ 16 000 զինվորից մնացել է 4000-ը։ 12 000-ը փախել է և նրանց` ճակատ վերադարձնելու պարտքը ծանրանում է հայ հոգևորականության, կանանց ու մամուլի ուսերին։ Ինչպե՞ս էին ընթանում եկեղեցի-պետություն հարաբերությունները Հայաստանի առաջին հանրապետության կազմավորման նախընթաց շրջանում: Ինչպե՞ս բաշխվեցին դերերն ու գործառույթները նորանկախ պետության մեջ։