Վահրամ Փափազյան


Վահրամ Փափազյանի «Օթելլոն» ճանաչվել է աշխարհում լավագույն դերակատարումներից մեկը: Որևէ մեկը հայ դերասաններից չի հասել միջազգային այնպիսի ճանաչման ու հռչակի, ինչպես Փափազյանը: Նա թողել է նաև հինգ հատոր գրական ժառանգություն, որոնք հայ արձակի լավագույն էջերից են:

Հասմիկ


Հասմիկը՝ օրիորդական ազգանունով Թագուհի Հակոբյանը, հայ թատրոնի բոլոր ժամանակների լավագույն դերասանուհիներից մեկն է: Նրան կոչում էին հայ թատրոնի ու կինոյի մայր, որովհետև մոր կերպարի լավագույն դերակատարն էր հատկապես կինոյում: Նրա ճակատագիրը դասավորվել էր այնպես, որ պիտի շատ հեռու լիներ արվեստից, մշտական անձնական ողբերգությունները պիտի կոտրեին նրան... 

Ալիխանյան եղբայրներ


Աբրահամ և Արտեմ Ալիխանյան եղբայրները հայտնի են ԽՍՀՄ միջուկային զենքի ստեղծման գործում ունեցած դերակատարմամբ: Նրանք հսկայական ավանդ են ունեցել նաև Հայաստանում գիտության, հատկապես, ֆիզիկայի զարգացման գործում: Արտեմ Ալիխանյանը ստեղծեց Երևանի ֆիզիկայի գիտահետազոտական ինստիտուտը, որը ժամանակին լավագույններից մեկն էր աշխարհում: Եղբայրները մեծ ավանդ ունեցան Հայաստանի Գիտությունների ակադեմիայի ստեղծման գործում: Նրանք ստեղծեցին նաև Արագածի վրա գտնվող առաջին արագացուցիչը:

Վարդան Այգեկցի


Մեծագույն հայ առակագիրներ Մխիթար Գոշի և Վարդան Այգեկցու շնորհիվ հայ գրականության այդ ժանրը հասավ համաշխարհային բարձունքների: Այգեկցին նաև նշանավոր հոգևորական գործիչ էր: Նրա գլխավոր խնդիրը հայ եկեղեցու ինքնուրույնությունը պաշտպանելն էր: Այգեկցու անունով մեզ հասած առաջին գործը «Արմատ հավատո» ժողովածուն է: Առակների ժողովածուներից ամենահայտնին  «Աղվեսագիրք»-ն է, որն առաջին անգամ լույս է տեսել Ամստերդամում, 1668 թվականին:

Լեռ Կամսար


Նա միակ բացահայտ հակասովետական գրողն էր: Նա հալածվել է ողջ կյանքում, աքսորվել նախ Սիբիր, ապա՝ Հայաստանի հեռավոր գյուղերից մեկը: Նրան արգելում էին գրել, չէին տպագրում: Լեռ Կամսարի գրական ժառանգության հսկայական մասն անտիպ է:

Սուրեն Քոչարյան


Նրա արվեստը ոմանք գրական էստրադա էին կոչում, ոմանք՝ ասմունք: Իրականում Սուրեն Քոչարյանը մեկ դերասանի թատրոնի հիմնադիրն էր: 

Հակոբ Մնձուրի


Հակոբ Մնձուրին վերջին արևմտահայ գրողն է: 1915 թվականին Մնձուրին կարճ ժամանակով մեկնում է Պոլիս, բայց այլևս երբեք չի վերադառնում Արմտան գյուղ: Մեկնելուց օրեր անց սպանվում են ծնողները, կինը և չորս երեխաները: Նա ամբողջ կյանքում գրել է Երզնկայի գավառի հարազատ Արմտան գյուղի մասին: Առաջին գիրքը տպագրել է խոր ծերության տարիքում: Նրա արձակը հայտնություն եղավ հայ գրականության մեջ: Այսօր Մնձուրին ընկալվում է որպես մի քանի խոշորագույն հայ արձակագիրներից մեկը:

Ստեփան Զորյան


Ստեփան Զորյանի ստեղծագործությունները հայ արձակի լավագույն էջերից են: Ստեփան Զորյանը՝ որպես գրականության տերյանական դպրոցի անդամ, մաքրամաքուր հայրենի կրողն ու կիրառողն է: Հայ գրականության լավագուն պատմավեպերի՝ «Հայոց բերդի», «Պապ թագավորի» և «Վարազդատի» հեղինակը նաև փոքրածավալ արձակի հանճարեղ ներկայացուցիչ է: Նրա մյուս խիզախումը Լև Տոլստոյի «Պատերազմ և խաղաղություն» քառահատոր վեպի անզուգական թարգմանությունն է: 
Զորյանին երբեմն մեղադրում են երեսնականների ստալինյան բռնությունների շրջանում անհոգության ու գործընկերներին չպաշտպանելու մեջ: Մինչդեռ նա իրականում ինքը անհանգստանալու առիթ ուներ…
 

Ողջամտություն


Որպես առաքինություն՝ ողջամտությունը սուրբգրային տեքստերում բղջախոհության հակառակ իմաստն ունի: Ժամանակի ընթացքում այդ առաքինությունը բնորոշող բառն սկսել է ընկալվել որպես խոհեմության հոմանիշ: Այսօր նաև հանդուրժողականության ու համբերատարության նշանակություն է ստացել: Ո՞րն է համբերատարության ու անտարբերության սահմանը, կարո՞ղ է ինչ-ինչ հանգամանքներում ըմբոստությունը դիտվել որպես ողջամտություն: Այս և այլ հարցերի մասին՝ հոգևորկանի ու արվեստագետի տեսակետները:

Ալեքսանդր Մյասնիկյան


Ալեքսանդր Մյասնիկյանի ջանքերով Լոռին ու Զանգեզուրը մնացին Խորհրդային Հայաստանի կազմում: Նա այդպես էլ չստորագրեց Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում թողնելու ստալինյան որոշումը: Ամենանշանավոր հայ ռազմական ու պետական գործիչը գալով սովից ու տիֆից արնաքամ լինող հայրենիք՝ կարողացավ զարգացման հիմքի վրա դնել երկրի տնտեսությունը, հաշտեցնել քաղաքացիական կռիվներով թշնամացած կողմերին, մեծ թվով նշանավոր հայ գիտնականների ու արվեստագետների հրավիրեց Հայաստան՝ միասին վերակառուցելու երկիրը: Կյանքն ավարտեց ողբերգական մահով, որի մեջ կասկածվում են Ստալինը և Բերիան: 

Alt

Կեղծ ընկերասիրություն


Արշակը դասից անհարգելի բացակայել է և իր կաշին փրկելու համար խնդրում է Հովիկին ու Մհերին կեղծ վկայություն տալ: Ընկերները հրաժարվում են: Արշակի կարծիքով իսկական ընկերները չեն կարող այդպես վարվել, դա պարզապես դավաճանություն է: Նրանց ընկերությունը հայտնվում է փորձության մեջ....

Alt

Մշակների առակը


Արան, Մանվելը և Նարեկը համադասարանցիներ են: Մանվելը և Նարեկը համակրում են նույն աղջկան և նրանց միջև լուռ մրցակցություն կա: Չորսն էլ, որպես կամավոր, մասնակցում են եկեղեցու օժանդակությամբ կարիքավոր ընտանիքների համար կառուցվող տան շինարարությանը: Տեր հայրը նկատում է Մանվելի բացակայությունը և ընկերներից իմանում, որ նա դպրոցում ցածր գնահատականի պատճառով նեղսրտել է իրենցից: Քահանան այցելում է տղային և պատմում մշակների առակը ...