Սուրեն Քոչարյան


Նրա արվեստը ոմանք գրական էստրադա էին կոչում, ոմանք՝ ասմունք: Իրականում Սուրեն Քոչարյանը մեկ դերասանի թատրոնի հիմնադիրն էր: 

Հակոբ Մնձուրի


Հակոբ Մնձուրին վերջին արևմտահայ գրողն է: 1915 թվականին Մնձուրին կարճ ժամանակով մեկնում է Պոլիս, բայց այլևս երբեք չի վերադառնում Արմտան գյուղ: Մեկնելուց օրեր անց սպանվում են ծնողները, կինը և չորս երեխաները: Նա ամբողջ կյանքում գրել է Երզնկայի գավառի հարազատ Արմտան գյուղի մասին: Առաջին գիրքը տպագրել է խոր ծերության տարիքում: Նրա արձակը հայտնություն եղավ հայ գրականության մեջ: Այսօր Մնձուրին ընկալվում է որպես մի քանի խոշորագույն հայ արձակագիրներից մեկը:

Անհավասար հավասարություն. ընտանիք


Հայկական ընտանիքի կենսաձևը պահպանվել է պատմական բոլոր շրջաններում: Սակայն պատմությունը քիչ է հիշատակում կանանց: Կնոջ  պարտականությունը տան կրակը անշեջ պահելն է: Չնայած հավասար դերաբաշխմանը, կնոջ գործերին խառնվող կամ կնոջ թելադրանքով շարժվող տղամարդուն ամոթանք են տալիս: Առ այսօր, ընտանիքը թեև շարունակվում է արժևորվել, սակայն գենդերային խտրականությունը ընտանիքում շարունակում է մնալ խնդրահարույց:

Ստեփան Զորյան


Ստեփան Զորյանի ստեղծագործությունները հայ արձակի լավագույն էջերից են: Ստեփան Զորյանը՝ որպես գրականության տերյանական դպրոցի անդամ, մաքրամաքուր հայրենի կրողն ու կիրառողն է: Հայ գրականության լավագուն պատմավեպերի՝ «Հայոց բերդի», «Պապ թագավորի» և «Վարազդատի» հեղինակը նաև փոքրածավալ արձակի հանճարեղ ներկայացուցիչ է: Նրա մյուս խիզախումը Լև Տոլստոյի «Պատերազմ և խաղաղություն» քառահատոր վեպի անզուգական թարգմանությունն է: 
Զորյանին երբեմն մեղադրում են երեսնականների ստալինյան բռնությունների շրջանում անհոգության ու գործընկերներին չպաշտպանելու մեջ: Մինչդեռ նա իրականում ինքը անհանգստանալու առիթ ուներ…
 

Ալեքսանդր Մյասնիկյան


Ալեքսանդր Մյասնիկյանի ջանքերով Լոռին ու Զանգեզուրը մնացին Խորհրդային Հայաստանի կազմում: Նա այդպես էլ չստորագրեց Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմում թողնելու ստալինյան որոշումը: Ամենանշանավոր հայ ռազմական ու պետական գործիչը գալով սովից ու տիֆից արնաքամ լինող հայրենիք՝ կարողացավ զարգացման հիմքի վրա դնել երկրի տնտեսությունը, հաշտեցնել քաղաքացիական կռիվներով թշնամացած կողմերին, մեծ թվով նշանավոր հայ գիտնականների ու արվեստագետների հրավիրեց Հայաստան՝ միասին վերակառուցելու երկիրը: Կյանքն ավարտեց ողբերգական մահով, որի մեջ կասկածվում են Ստալինը և Բերիան: 

Վահան Տերյան


Բանաստեղծ, որը շրջել է հայ գրականության զարգացման ընթացքը: Վահան Տերյանը հայ պոեզիայի մեծ բարենորոգիչ է, հայ գրականության գագաթներից մեկը: Նա բերել է նոր թեմաներ, լեզու ու արտահայտչամիջոց: Մինչև օրս էլ քննարկման առարկա են Վահան Տերյանի բանաստեղծական մեթոդի, գրական հայացքների, նրա բանաստեղծության ազգային էության հարցերը: 

Մարիամ և Երանուհի Ասլամազյաններ


Ասլամազյան քույրերն անցյալ դարակեսին փոխեցին ժամանակաշրջանի վերաբերմունքը գենդերային հավասարության հանդեպ: Գյումրիում է գտնվում Մարիամ և Երանուհի Ասլամազյանների պատկերասրահը, որտեղ պահվում է խորհրդահայ անվանի նկարչուհիների շուրջ 600 աշխատանք: Այստեղ հնարավոր է բացահայտել քսաներորդ դարում ստեղծված և շատերին զարմացրած Ասլամազյան քույրերի արվեստը: 
 

Համազասպ Համբարձումյան


Համբարձումյանների տոհմի պատմությունը նկարագրված չէ պատմական քրոնիկոններում: Գերդաստանի մասին լեգենդներն ու առասպելները սերնդեսերունդ փոխանցել են ընտանիքի անդամները: Տոհմի առաջին մտավորականը Համազասպ Համբարձումյանն էր: Նա տեսել է Բյուրականի աստղադիտարանի բացումը, որդու` այդ տարիներին աշխարհում ամենանշանավոր հայ գիտնականի փառքն ու ճանաչումը և ինքն էլ հետք թողել հայ մշակույթում:

Ալֆրեդ Նոբել. ճանապարհ դեպի հավերժություն


«Հնարավոր է, որ դու այսօր չունես 472 միլիոն դոլար և չես կարող այդչափ անվանի մրցանակ ստեղծել, որն ուղղված կլինի առաջին հերթին մարդկության մեջ բարություն սփռելուն, սակայն այն, որ դու կարող ես հենց այսօր մտածել քեզնից հետո բարի հետք թողնելու մասին, միանշանակ է: Ալֆրեդ Նոբելը մի օր որոշեց ու արեց դա: Ես ուզում եմ հիշել Ջոն Մասքվելի խոսքը՝ մարդու կյանքում երկու կարևոր օր կա: Առաջինը, երբ նա աշխարհ է գալիս, և երկրորդը, երբ հասկանում է՝ ինչի համար». Հովնաթան Սյոդերբլյումի խոսքը Նոբելյան մրցանակաբաշությանը՝ Ալֆրեդ Նոբելի մասին: 

Ալֆրեդ Նոբել


Այն, որ մաթեմատիկայի ոլորտում Նոբելյան մրցանակ չի շնորհվում, որովհետև Ալֆրեդ Նոբելի կնոջ սիրեկանը մաթմատիկոս էր, գյուտարարի մասին ամենատարածված լեգենդն է: Մինչդեռ Նոբելը երբեք ամուսնացած չի եղել: Կենսագիրների կարծիքով, Նոբելը որպես խիստ պրակտիկ գիտնական, մաթեմատիկան համարում էր իմացության շատ վերացական ոլորտ, որում զուտ արդյունքի տեսանկյունից հնարավոր չէ որոշել, թե որ հայտնագործությունը կարելի է մյուսից ավելի բարձր դասել:

Ժան Կոկտո


1963թ. հոկտեմբերի 11-ին Կոկտոն հեռանում է կյանքից: Նա վերջնական հանգիստը գտնում է մահվան գրկում, որին ընդառաջ էր գնում իր ստեղծագործություններով: Դրանից տարիներ առաջ ավանգարդիստների մանիֆեստում նա գրել էր. «Պետք է լինել և կենդանի մարդ և հետմահու նկարիչ՝ միաժամանակ»: Թվում է՝ այս հարցում նա հուսախաբ չարեց ոչ մեկին... 
 

Անրի Վերնոյ


Այս վարպետի մասին ֆրանսիացի դերասան Պիեռ Չեռոնիան կասի. «Ամենից շատ ինձ հիացնում և միաժամանակ ցնցում է իմ ընկեր Անրիի կյանքի պատմությունը: Ցեղասպանությունը, որ զրկել էր նրան հարազատներից և մտերիմներից, երբեք չկոտրեց Անրիի ոգին, կենսունակությունը: Նա իր ժողովրդի իսկական զավակն էր»: