 |
Մովսես Խորենացի` Պատմություն ՀայոցՄովսես Խորենացին ի սկզբանե հանդես է գալիս որպես թագավորության վերականգնման գաղափարախոս։ Նա մերօրյա գիտնականի չափանիշներով բարձր մակարդակի աշխատանք է կատարում՝ քննական մոտեցմամբ գրելով իր աշխատությունը։ Խորենացու Հայոց Պատմությունը ոչ թե պարզապես մի ազգի պատմություն է, այլ պատմություն, որի առանցքում թագավորությունն է։ Այսինքն՝ գրքի նպատակակետը Հայոց թագավորության վերականգնումն է։ |
 |
Հայրենիքի համար նահատակությունը՝ իբրև սրբադասման հիմքՀայ Առաքելական Եկեղեցին դեռևս 4-րդ դարում հայրենիքի համար նահատակությունը համարում էր սրբազան արարք։ Այսինքն՝ քրիստոնեությունը ամրագրում է, որ հայրենիքը սրբազան կենսատարածք է։ Գրիգոր Լուսավորչի որդին՝ Վրթանեսն է առաջինը սահմանել կանոն, որով հայրենիքի համար նահատակությունը հավասարեցվել է հավատի համար նահատակության։ |
 |
Մեր ինքնության ճարտարապետները՝ Մեսրոպ Մաշտոց և Սահակ ՊարթևՎանի թագավորության ժամանակ մենք ունեցել ենք տեղական գրային համակարգ, որն իր բնույթով գաղափարագիր էր։ Դրան զուգահեռ ՔԱ 4-րդ դարից սկսած Հայաստանում արմատացած էր հունարեն այբուբենի կիրառությունը։ Այսինքն՝ մենք ունեցել ենք գրեր, բայց երբեք չենք հասել տեղական այբուբենի ստեղծմանը։ Մեսրոպ Մաշտոցի գործը բացառիկ է պատմական տեսանկյունից՝ նա ստեղծեց այբբենական համակարգ։ |
 |
Քրիստոնեական եկեղեցու ձևավորման ընթացքը, Տիեզերական ժողովները և վաղ միջնադարի շրջանըՔրիստոնեության ընդունումից հետո Հայաստանում ձևավորվում է 36 եպիսկոպոսություն, որոնցից 12-ը եղել են նախկին քրմական դասի ներկայացուցիչներ։ Այսինքն՝ տեղի է ունեցել ինտեգրացիա՝ նախաքրիստոնեական և քրիստոնեական շրջանի հաշտեցում։ Բացի այդ՝ տարբեր ազգային սովորույթներ ստանում են քրիստոնեական իմաստավորում։ Ի տարբերություն եվրոպացիների, որոնք նախաքրիստոնեական շրջանը մերժեցին, հայ ժողովուրդը վերաիմաստավորեց այն։ |
 |
Հայոց եկեղեցու պատմական առաքելությունըՀայ Առաքելական Եկեղեցին պատմության մեջ ունեցել է յուրահատուկ առաքելություն։ Հայոց պետականության շրջանում եղել է կարևոր պատվար։ Պետականության կորստից հետո եկեղեցին անցել է փորձություններով՝ իր վրա վերցնելով լրացուցիչ պարտականություններ, որոնք ուղղակիորեն կապ չունեն եկեղեցու առաքելության հետ։ Միջնադարում հենց Առաքելական եկեղեցին է իր վրա վերցրել հայ ժողովրդի լուսավորության, ավելի ուշ՝ մոդեռնիզացիայի խնդիրները՝ գրերի գյուտ, տպագրություն, պարբերական մամուլ, իգական դպրոց և այլն։ |
 |
Հոգևոր պատերազմ. փորձությունՈրքան էլ արտաքին աշխարհից ազդեցություններ կան մեզ վրա, այնուամենայնիվ մարտադաշտը մեր ներսում է։ Մենք ներսում ունենք մի իրականություն, որը մեզ անընդհատ մղում է ինչ-որ մի բան անելու՝ կատարելու մեր ցանկությունները։ Բազմաթիվ վախերի մեջ ինչո՞ւ է հենց մահվան վախը տիրապետող դառնում մեր կյանքում: Ինչո՞ւ է այն համարվում մայր վախ և մղում ամենքիս զանազան մեղքերի. Մեկնաբանում է Տ. Ռուբեն վարդապետ Զարգարյանը: |
 |
Հոգևոր պատերազմ. ներածությունՀոգևոր պատերազմը ներքին, անտեսանելի պայքար է, որը ոչ այնքան ուղղված է մարդուց դուրս ինչ-որ ուժերի դեմ, այլ մարդու ներսում գտնվող մղումների, որոնք շատ հաճախ քնած են, բայց արթնանում են ագրեսիվորեն և մարդուն մղում են փորձությունների։ Ի՞նչ է հոգևոր պատերազմը, ինչպե՞ս է այն արտահայտվում, ու՞մ դեմ է այն ուղղված. մեկնաբանում է Տեր Ռուբեն վարդապետ Զարգարյանը: |
 |
Մարդը մարդու երեսին է նայում, իսկ Աստված՝ սրտինԸստ Տեր Դավիթ քահանա Գիշյանի «Մարդը մարդու երեսին է նայում, իսկ Աստված՝ սրտին» ասացվածքը վերցված է Աստվածաշնչի առաջին Թագավորաց գրքից: Սամուել մարգարեն պատանի Դավիթին պետք է օծեր թագավոր: Աստված Սամուելին ասում է. «Նրա դեմքին մի նայիր՝ ոչ էլ հասակի բարձրությանը: Մարդիկ երեսին են նայում, իսկ Աստված՝ սրտին»: |
 |
Ինչ-որ սերմանես՝ այն էլ կհնձեսՏեր Դավիթ քահանա Գիշյանը կարծում է, որ Ֆիզիկական օրենքներն օգնում են կառուցել մեր արտաքին, հոգևոր օրենքները՝ հոգևոր կյանքը։ Պողոս Առաքյալը գաղատացիներին ուղղված նամակի վեցերերդ գլխում նշում է, որ կյանքը մի դաշտ է, որտեղ հավաքում ենք այն ինչ ժամանակին սերմանել ենք: Մեր ներկան այն հունձն է, ինչ սերմանել ենք անցյալում: |
 |
Աստված սարը տեսնում է՝ ձյունը դնումՏեր Դավիթ քահանա Գիշյանը կարծում է, որ «Աստված սարը տեսնում է՝ ձյունը դնում» ժողովրդական ասույթը հոգևոր արմատներով կապված է Պողոս Առաքյալի կորնթացիներին ուղղված առաջին նամակի հետ: Ըստ նրա՝ Կյանքի դժվարությունները Աստծո կողմից մարդուն տրվում են բացառիկ վստահությունից ելնելով: Աստված մեզ տալիս է մեր կարողություններին համապատասխան փորձություններ և միևնույն ժամանակ հուշում դրանց հաղթահարման ուղիները: |
 |
Երվանդ ՔոչարՏաղավարում՝ գրականության և արվեստի շուրջ» շարքի հերթական հաղորդման ընթացքում արձակագիր Հովհաննես Երանյանը պատմում է Երվանդ Քոչարի հալածանքների, արվեստի, ձեռքբերումների ու նվաճումների մասին: |
 |
Պեպո«Տաղավարում՝ գրականության և արվեստի շուրջ» շարքի հերթական հաղորդման ընթացքում արձակագիր Հովհաննես Երանյանը պատմում է Գաբրիել Սունդուկյանի «Պեպո» կատակերգության նշանակության մասին, որպես հայ նոր թատրոնի և հայ կինոյի հիմքերից մեկը։ |