Տարբերակ

«Ոսկե ծիրանից» հետո

Կինոյի շուրջ հատկապես կրքոտ քննարկումներ են ծավալվում «Ոսկե ծիրան» միջազգային կինոփառատոնի օրերին: Փառատոնի փակումից հետո մի քանի օր էլ տևում են  իներցիոն տատանումները, իսկ հետո բոլորը հեռանում են «մշակույթների ու քաղաքակրթությունների խաչմերուկից» և անցնում իրենց առօրյա աշխատանքին: «Ոսկե ծիրանի» այս տարվա համայնապատկերի մասին զրուցում են «Հրանտ Մաթևոսյան» հիմնադրամի տնօրեն Դավիթ Մաթևոսյանը և լրագրող Նունե Հախվերդյանը:

Հոգևորականությունը և ճնշված ապստամբությունը

Խորհրդային Հայաստանում կոլկտիվացման տարիներին տեղի ունեցած ապստամբությունների մասին գրեթե չի խոսվում: Մինչդեռ զինված բախումները երկար են տևել՝ 1929-1931թթ:  Ապստամբության հիմնական կազմակերպչները եղել են գյուղերի քահանաներն ու ընդհատակյա դաշնակները: Նրանց միացել են մեծ թվով անկուսակցական գյուղացիներ, իսկ հաճախ էլ նաև` կոմունիստներ: Ապստամբության առաջամարտիկը եղել է Դարալագյազի՝ Վայոց ձորի մարզը, որտեղ պայքարի մեջ ներքաշված է շուրջ 2500 մարդ: Ապստամբության ժամանակ շուրջ մեկ տարի Վայոց ձորում դադարել է խորհրդային իշխանության գոյությունը: «Տարբերակ» հաղորդաշարի տաղավարում են Եղեգնաձորի տարածաշրջանի հոգևոր հովիվ Վազգեն քահանա Հովհաննիսյանը և պատմաբան Ստեփան Ստեփանյանցը: 

Հայաստան և հարևաններ. Հայաստան-Թուրքիա

Հայաստանում և Թուրքիայում տեղի են ունեցել սահմանադրական փոփոխություններ. Թուրքիան անցնում է նախագահական կառավարման, Հայաստանը՝ խորհրդարանական: Ի՞նչ նոր իրողությունների կարող է դա հանգեցնել հարևան երկու երկրների հարաբերություններում և ի՞նչ նոր մարտահրավերներ կարող են առաջ գալ: Թեման քննարկում են Ստամբուլի «Ակօս» թերթի հայկական բաժնի խմբագիր Բագրատ Էստուկյանը, թուրքագետ Անուշ Հովհաննիսյան և քաղաքագետ Անուշ Հովհաննիսյան: 

Դարձյալ Պոլսի մասին

Պոլսի պատրիարքության պատրիարքական փոխանորդ Արամ արքեպիսկոպոս Աթեշյանը պաշտոնական գրություն է ուղարկել Ամենայն հայոց հայրապետին, որով հայտնում է, որ պատրաստ է աթոռը զիջել տեղապահի ընտրություններում հաղթած Գարեգին արք. Բեքչյանին եւ բարիգալստյան Հրաշափառի  արարողությամբ նրան  դիմավորել Ստամբուլում: Ի՞նչ սպասելիքներ կան Պոլսում նոր տեղապահից և ինչպիսի՞ հոգևոր առաջնորդ են ուզում ունենալ թրքահայերը: Զրուցում են «Ակօս» թերթի հայկական բաժնի խմբագիր Բագրատ Էստուկյանը  և թուրքագետ Վարուժան Գեղամյանը:  

Եկեղեցին և կնոջ սոցիալական դերը

Շղթայակիր պատրիարքը

Հայ մատենագրության մեջ արծարծված է պատմական մի դրվագ, որի հերոսը՝ Երուսաղեմի հայոց երիտասարդ պատրիարք Գրիգոր Շիրվանեցին, վանքի պարտքերը մարելու և հայոց սրբավայրերը կորստից փրկելու գործն իրականացնելու համար իր վզին երկաթե ծանր շղթաներ է հագնում, կողպում և երդվում չհանել, մինչև Ս. Աթոռը չազատվի պարտքերից: Այս դրվագը  դարձել է հոգևորականի նվիրվածության  խորհրդանիշ: Ո՞վ էր Գրիգոր Շղթայակիրը: Քննարկում են Արարատ քահանա Պողոսյանը եւ ԵՊՀ դոցենտ Նորայր Պողոսյանը:

Կայացած ընտրություն՝ առկախ հարցերով

Ստամբուլի նահանգապետարանը ընտրությունից կես ժամ անց  հայտարարեց,  որ չի ճանաչում Պոլսո հայոց պատրիարքի տեղապահի ընտրությունները և կարծում է, որ հայկական համայնքը չի կարող պատրիարքական ընտրությունների գործընթաց սկսել: Ի՞նչ իրավական հիմնավորմամբ է թուրքական իշխանությունը միջամտում Պոլսի հայոց պատրիարքարանի ներքին հարցերին: Ո՞րն է լինելու պատրիարքական տեղապահի ընտություններին հաջորդող քայլը: Քննարկում են ԵՊՀ Արևելագիտության ֆակուլտետի փոխդեկան, թուրքագետ Ռուբեն Մելքոնյանը, ԵՊՀ Աստվածաբանության ֆակուլտետի դասախոս Վարդան Խաչատրյանը և «Ակօս» թերթի հայկական բաժնի խմբագիր Բագրատ Էստուկյանը:

Վերականգնողական արդարադատության հնարավորությունը

Պրոբացիոն պետական ծառայության մասին ՀՀ օրենքի գլխավոր նպատակներից մեկը ազատազրկման ավանդական գաղափարախոսությունից անցումն է վերասոցիալականացման և վերականգնողական արդարադատության գաղափարախոսությանը: Համաձայն դրա, պատժի նպատակը դառնում է ոչ թե ազատազրկումը, այլ հանցանք կատարած անձի ուղղումն ու վերասոցիալականացումը, որի շոնրհիվ հնարավոր կլինի վերականգնել հարաբերությունները տուժողի հետ, փոխհատուցել հասցրած վնասը, չկտրվել ընտանիքից ու հասարակական հարաբերություններից: Ինչպե՞ս է ընթանում պրոբացիոն ծառայության ներդրումը Հայաստանում, ի՞նչ նախադրյալներ կան պրոբացիոն ծառայության արդյունավետ գործունեության համար: Քննարկում են Արդարադատության նախարարության իրավական կրթության և վերականգնողական ծրագրերի իրականացման կենտրոնի փոխտնօրեն Գայանե Հովակիմյանը և «Սոցիալական արդարություն» ՀԿ նախագահ Արշակ Գասպարյանը:

Ապրիլի 6-ը` խորհրդային բռնաճնշումներին զոհ գնացած հոգևորականների հիշատակի օր

Ապրիլի 6-ը Հայ առաքելական եկեղեցում կդառնա խորհրդային բռնաճնշումներին զոհ գնացած հոգևորականների հիշատակի օր: 1938թ.-ի ապրիլի 6-ին բռնաճնշումների հետևանքով մահացել է hայոց կաթողիկոս Խորեն Մուրադբեկյանը: Կա վարկած, որ Խորեն կաթողիկոսին Խորհրդային Հայաստանի Պետանվտանգության գործակալները խեղդամահ են արել Վեհարանում: Խորհրդային շրջանում հոգևորականների հետապնդումների և բռնաճնշումների սոցիալ-մշակութային հետևանքների մասին զրուցում են Ազգային արխիվի տնօրեն Ամատունի Վիրաբյանը և Մայր Աթոռի արխիվի ու թագարանների տնօրեն Ասողիկ քահանա Կարապետյանը:

Ինքնության խախտումներն` իբրև ցեղասպանության հետևանք

Ցեղասպանությունը վերապրած շատ հայեր հրաժարվել են իրենց ինքնությունից՝ թերարժեքությունից ազատվելու և  նոր միջավայրում հեշտությամբ ինտեգրվելու նպատակով: Մասնագետներն ինքնության այս խախտումները համարում են ցեղասպանության հեևանքներից մեկը: Վարքային ի՞նչ դրսևորումներ են ի հայտ եկել ինքնության խախտումների պատճառով և ի՞նչը կարող է հայկական ինքնության վերարժևորման ու ամրապնդման առիթ դառնալ: Քննարկում են փիլիսոփա Սիլվա Պետրոսյանը և ազգագրագետ Հարություն Մարությանը: