Վահագն Դավթյան 100


2022 թ. լրացավ Վահագան Դավթյանի 100-ամյակը: Բանաստեղծի բազմաժանր ստեղծագործությունը գնահատվում է հայ պոեզիայի ավանդույթի շարունակականության ու նորարության հատույթներով: Ի՞նչ այլ առանձնահատկություններ ունի Վ. Դավթյանի բանաստեղծությունը, ինչպես է հեղինակին հաջողվում համադրել քնարականությունն ու էպիկական շունչը: Քննարկում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը, Արքմենիկ Նիկողոսյանը և Լիլիթ Սեյրանյանը:

Ինչպե՞ս գնահատել արդի հայ գրականությունը


Ի՞նչ սկզբունքներով է գնահատվում ժամանակակից գրականությունը մրցույթների ժամանակ և հրատարակությունների կողմից, ի՞նչն է հատկապես կարևորվում գիրքը հրատարակության ընդունելիս: Քննարկում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը և Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Մեկ պատմվածքի շուրջ. Դերենիկ Դեմիրճյանի «Ավելորդը»


«Ավելորդը» հայ գրականության լավագույն պատմվածքներից է: Ուղղակի կատարյալ մի գործ, որ ընդգրկում է ժանրին բնորոշ բոլոր օրինաչափությունները, միևնույն ժամանակ, ցնցում իր սյուժեով ու ընդհանրացումներով: Պատմվածքն ընդգրկված է նաև դպրոցական դասագրքերում և քննարկումների բովում է: Արդյո՞ք ճիշտ է մատուցվում պատմվածքը, ի՞նչ գաղափարական ուղերձներ ունի այն: Քննարկում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը, Արքմենիկ Նիկողոսյանը և ուսուցիչ Արսեն Վարդանյանը:

Փառքից մինչև մոռացում. կենդանության օրոք հայտնի, այժմ մոռացված հայ գրողներ


Մի հայտնի պատմություն կա այն մասին, թե ինչպես Թումանյան ազգանունով մեկը դեռ շատ երիտասարդ Հովհաննես Թումանյանին բարեկամաբար հորդորում է փոխել ազգանունը և մի նորմալ գրական անուն ընտրել, որովհետև գրական դաշտում երկու Թումանյան չի կարող լինել: Սակայն այդ մարդուն ոչ ոք այլևս չի հիշում, իսկ Հովհ. Թումանյանին գիտեն բոլորը: Ինչո՞ւ են մոռացվում գրողները, արդյոք այդ մոռացումը կապված է բացառապես գրական արժեքի հետ, թե՞ այլ պատճառներ էլ կան: Քննարկում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը և Արքմենիկ Նիկողոսյանը։

Ի՞նչ կարդալ դժվար ժամանակներում


Գրականությունն ունի նաև թերապևտիկ, սթափեցնող, հոգևոր ներդաշնակությունը վերականգնող հատկություններ: Այս ամենը հատկապես կարևորվում է անհատական ու հասարակական ճգնաժամերի պահերին: Ի՞նչ կարդալ դժվար ժամանակներում: Քննարկում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը և Արքմենիկ Նիկողոսյանը։

Նկարազարդում. խանգարո՞ւմ է, թե՞ օգնում ընթերցանությանը


Նկարազարդումն ու ձևավորումը ոչ միայն ապահովում են գրքի պատշաճ արտաքին տեսքը, այլև նպաստում են բովանդակության ընկալմանը, երբեմն դառնում յուրօրինակ մեկնաբանություն: Ինչպիսի՞ն են մեր գրքերի նկարազարդումները, դրանք խանգարո՞ւմ են, թե՞ նպաստում ընթերցանությանը: Քննարկում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը, Արքմենիկ Նիկողոսյանը և նկարիչ, նկարազարդող Արարատ Մինասյանը։

Ի՞նչ է պակասում հայ արձակին


Համեմատելով մեր, հատկապես, արդի արձակը թարգմանական հայտնի օրինակների հետ՝ ընթերցողները տարբեր խնդիրներ են նշում։ Գրականագետներն իրենց հերթին հաճախ ասում են, որ հրաշալի ու համաշխարհային գրականության հետ համադրելի արձակ ունենք, բայց հարցեր մնում են։ Ինչո՞վ է համադրելի մեր արձակը համաշխարհային հայտնի երկերի հետ, ի՞նչ կարող էր լինել և ի՞նչ է պակասում հայ արձակագիրներին համաշխարհային հռչակի հասնելու համար: Քննարկում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը, Արքմենիկ Նիկողոսյանը և գրող, հրապարակախոս Գևորգ Տեր-Գաբրիելյանը։

Մեկ պատմվածքի շուրջ․ Լևոն Խեչոյան, «Երրորդ որդին»


Անկախության շրջանի հայ արձակի վարպետներից մեկի՝ Լևոն Խեչոյանի «Երրորդ որդին» պատմվածքը ազդեցիկ ու տպավորող է իր ցնցող սյուժեով: Մյուս կողմից, այն իբրև ժանրային իրացում, հայ պատմվածքի նորագույն դրսևորումների լավագույն օրինակներից մեկն է: Խեչոյանի «Երրորդ որդին» պատմվածքը քննարկում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը և Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Ո՞վ է պատմողը հայ արձակում


Գրողները, հատկապես նորագույն ժամանակներում, ամենատարբեր գեղարվեստական հնարանքներով և տեսնողի ու պատմողի բազմազան դիրքավորումներով են ներկայացնում իրականությունը։ Տեսանկյունների ու պատմողների բազմազանության շնորհիվ հետաքրքիր գեղարվեստական էֆեկտ է ստացվում։ Հայ արձակում պատմողի ու տարբեր տեսանկյունների շուրջ «Զուգահեռ ընթերցումներ»-ում բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը, Արքմենիկ Նիկողոսյանը և արձակագիր Գրիգը:

Հայ արձակի ամենահետաքրքիր առաջին տողերը


Գրական ստեղծագործությունների վերնագրերը շատ կարևոր նշանակություն ունեն, սակայն ոչ պակաս կարևոր են պատմվածքը կամ վեպը բացող նախադասությունները: Դրանք պետք է գրավեն ընթերցողին, հարցեր առաջացնեն ու ստիպեն շարունակել ընթերցանությունը։ Որո՞նք են հայ արձակի ամենահիշվող առաջին տողերը։ Բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Ո՞րն է հայ գրականության ոսկեդարը


Դպրոցական դասագրքերից մեզ հայտնի է, որ հայ գրականության ոսկեդարը 5-րդ դարն է: Գրերի գյուտից հետո թարգմանական ու գրական մի մեծ շարժում է սկսվում, որի արդյունքում թարգմանական երկերին զուգահեռ ստեղծվում են հայ գրականության ինքնուրույն երկեր՝ պատմագրություն, փիլիսոփայություն, շարականներ, վարքեր-վկայաբանություններ, մեկնություն և այլն: Արդյո՞ք այս շրջանն իր նշանակությամբ իրապես լավագույնն է հայ գրականության պատմության մեջ և ի՞նչ սկզբունքներով է այն այդպիսին համարվում: Բանավիճում են Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Երկու ջրհեղեղի արանքում. անկախությունն ու հայ պոեզիան


Անկախության առաջին տարիները մեծ փոփոխությունների շրջան էին նաև հայ պոեզիայի համար։ Այսօր, տարիների հեռվից մի շարք հարցեր են առաջանում՝ ինչպե՞ս բանաստեղծությունն արձագանքեց պատմական այդ կարևոր իրադարձությանը թե բովանդակապես, թե՛ ձևով, ինչո՞ւ չգովերգվեց անկախությունը, ինչպե՞ս փոխվեցին բանաստեղծներն ու ո՞ւր կորան ընթերցողները, արդյո՞ք ստեղծվեցին մնայուն գործեր։ Այս հարցերի շուրջ բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանը, Արքմենիկ Նիկողոսյանն ու Հասմիկ Հակոբյանը։