Հայ գրականության գիքորները


Դեռ փոքր տարիքից մենք ճանաչում ենք հայ գրականության ամենաողբերգական երեխային՝ Գիքորին։ Գիքորի ճակատագիրը մտածել է տալիս կյանքի անարդարության, մարդկանց դաժանության ու երեխաների պաշտպանության մասին։ Գիքորի պատմությունը, որպես տրավմատիկ հիշողություն, ուղեկցում է մեզ, ձևավորում որոշակի վերաբերմունք քաղաքի ու վաճառականության նկատմամբ։ Հովհ․ Թումանյանը մեզ կարողանում է համոզել, որ այդպիսի հերոսներն ուրիշ ճակատագիր չեն կարող ունենալ, սակայն հայ գրականության այլ օրինակներ ևս կան, որոնք հակառակն են ապացուցում։ Հայ գրականության գիքորներին «Զուգահեռ ընթերցումներ»-ում քննարկում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն Արքմենիկ Նիկողոսյանը։

Ո՞ւմ համար է այսօր գրական մամուլը


Գրական մամուլը հրապարակել է ոչ միայն գրական գործեր, այլև արծարծել հասարակական-քաղաքական մտահոգիչ խնդիրներ: Լավագույն օրինակը թերևս «Գարուն» ամսագիրն է: Կարո՞ղ է այսօր թղթային կամ էլեկտրոնային որևէ գրական պարբերական նման հռչակ ունենալ, ո՞ւմ համար է այսօր գրական մամուլը: Բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Առաջին հանրապետության գրականությունը


Հայաստանի առաջին հանրապետությունը իր ողբերգականորեն կարճ կենսագրությամբ, այնուամենայնիվ, բացառիկ օրինաչափություններ արձանագրելու հիմքեր է ստեղծում հայ կյանքի ամենատարբեր ոլորտների համար: Գրականության պատմության պարբերացման սկզբունքներով՝ այս կարճատև շրջանն անգամ պետք է ենթարկվեր թեկուզև հպանցիկ պարբերացման, ինչը երբեք չի արվել: Ինչու՝ բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Գրողների հուշերը` գրականությո՞ւն, թե՞ վավերագրություն


Գրողների հուշերը նրանց կայնքի ու ժամանակաշրջանի վավերական աղբյուր կարո՞ղ ենք համարել, թե՞ հուշագրություններում շատ է հեղինակի սուբյեկտիվիզմը։ Ինչո՞ւ են գրողները հուշեր գրում: Բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Ինչի՞ց և ինչպե՞ս սկսել կարդալ


Հաճախ ենք դժգոհում, որ քիչ են կարդում, չկա ընթերցանության մշակույթ։ Իսկ արդյո՞ք մենք սովորեցնում ենք ընթերցել։ Ինչի՞ց և ինչպե՞ս սկսել կարդալ։ Բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Ինչի՞ց է խուսափում հայ ընթերցողը


Մշտապես խոսվում է ընթերցողների գրական ճաշակի ու պահանջների մասին, սակայն գրեթե երբեք չի խոսվում, թե ինչ չի՛ ցանկանում տեսնել գրականության մեջ հայ ընթերցողը, ինչից է խուսափում և ինչու: Բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Աշխատանքի վայելքն ու ծանրությունը գրականության մեջ


Հայ ժողովրդական բանահյուսության և գրականության մեջ լայնորեն իրացվում է աշխատանքի թեման: Եթե ժողովրդական երգերում ու խաղիկներում չարքաշ աշխատանքը փոքր-ինչ իդեալականացվում է և կան փառաբանական երանգներ, ապա գրականության մեջ, հատկապես, քաղաքային-բանվորական աշխատանքի պատկերներում գերակշռում են սոցիալական անարդարության, աշխատածը չվայելելու, աշխատավորի ծանր վիճակի մոտիվները: Թեմայի շուրջ բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Եղեռնագրականություն


Հայոց ցեղասպանության թեմայով մեծածավալ գիտական ու գեղարվեստական գրականություն է ստեղծվել աշխարհում: Այդ գրականության միայն մատենագիտական ցանկը մի ամբողջ հատոր կարող է կազմել: Այդուհանդերձ, հատկապես գեղարվեստական գրականության վերաբերյալ մեր իմացությունն ու տեղեկացվածությունը սահմանափակվում են մի քանի գործերով: Ինչո՞ւ լավ չգիտենք, այսպես կոչված, եղեռնագրականությունը և ի՞նչ կարևոր գործեր կան, որ հանիրավի դուրս են մնում ուշադրությունից: Բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Համո ոսկեբերան Սահյան


Ինչո՞ւ է այդքան սիրված Համո Սահյանի բանաստեղծությունները: Ո՞րն է նրա ստեղծագործության նկատմամբ չմարող հետաքրքրության գաղտնիքը: Ինչպե՞ս գրել մարդու, բնության, հայրենիքի, սիրո մասին այնպես, որ ընթերցողն անընդհատ վերադառնա, ընթերցի ու ներշնչվի: Բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Արգելված հայ գրականություն


19-րդ դարում հայ գրականությունը ենթարկվում էր ցարական և օսմանյան գրաքննիչների միջամտությանը: Խորհրդային շրջանի հայ գրողներին նույնպես մշտապես ուղեկցում էր գրաքննիչի ուղղակի և անտեսանելի ներկայությունը: Բայց կան նաև արգելված գրքեր: Ի՞նչ գրքեր են արգելվել մեզանում և ինչու՞: Արդյո՞ք դա պայմանավորված է եղել միայն «չինովնիկական միջամտությամբ»: Բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Հիսուս Քրիստոս հայ գրականության մեջ


Քրիստոսի երկրային կյանքի ավետարանական դրվագները, նրա խոսքը, խաչելությունն ու հարությունը հայ ու համաշխարհային գրականության ու արվեստի մեջ ամենաբազմազան ընթերցումների են ենթարկվել: Ինչպե՞ս և ինչու՞ են գրողներն անդրադառնում Փրկչի կերպարին, ի՞նչ խորհուրդներ են գտնում ու ներկայացնում: Զրուցում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը:

Արևմտահայ գրականության ընթերցման խութերը


Արևմտահայ, ինչպես և սփյուռքահայ գրականության ընթերցումը Հայաստանում մեծ ընդգրկում չունի: Ինչպե՞ս լուծել ընթերցման, տարածման, նորովի ուսումնասիրությունների հետ կապված խնդիրները: Բանավիճում են գրականագետներ Հայկ Համբարձումյանն ու Արքմենիկ Նիկողոսյանը: