Ներսես Աշտարակեցին գործել է մի ժամանակաշրջանում, երբ Արևելյան Հայաստանի ճակատագիրը վճռվում էր պատերազմների և քաղաքական մեծ փոփոխությունների պայմաններում։ 1826–1828 թվականների ռուս-պարսկական պատերազմի տարիներին նա աջակցում էր հայերի ազատագրման գաղափարին, նպաստում հայկական կամավորական ուժերի ձևավորմանն ու կազմակերպմանը և փորձում պաշտպանել հայ բնակչության շահերը։ 1843 թվականին ընտրվում է Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս և դառնում Արևելյան Հայաստանի տարածքում ծնված վերջին կաթողիկոսը՝ մինչև Գարեգին Բ-ն։ Ո՞վ էր Ներսես Աշտարակեցին, և ինչո՞ւ է նրա անունը պատմության մեջ մնացել որպես «Պաշտպան հայրենյաց»։ Ի՞նչ տեսլական ուներ նա Ռուսական կայսրության հովանու ներքո։ Ի՞նչ խնդիրներ դարձան նրա գործունեության առանցքը Երևանի գրավումից և Թուրքմենչայի պայմանագրից հետո։ Ինչո՞ւ է Թիֆլիսի հայոց Ներսիսյան դպրոցը համարվում ազգային կրթամշակութային զարթոնքի կարևորագույն կենտրոններից մեկը։
,
Ռեժիսոր Արտակ Ավետյան,
Օպերատոր Գևորգ Ավագյան
